Leer je kind luisteren naar zijn lichaam
Wat vertelt het lichaam van je kind?
Je kind komt uit school, gooit zijn tas neer en ontploft om iets kleins. Of het ploft met een scherm op de bank en lijkt eindelijk rustig.
Maar ís je kind dan ook echt tot rust gekomen?
Voor Knutsel Connect sprak ik met kinderyogadocent Tarinthe over wat spanning en overprikkeling met een kind doen. En vooral over iets wat kinderen vaak nog moeten leren:
herkennen wat hun eigen lichaam hun vertelt.
Want een kind kan misschien nog niet zeggen: “Mam, mijn hoofd zit vol en ik merk dat mijn spanning oploopt.”
Maar het lichaam kan die signalen allang geven.
Wat is kinderyoga eigenlijk?
Bij yoga denken we al snel aan rust, stilte en een serie yogahoudingen op een mat. Maar kinderyoga ziet er volgens Tarinthe heel anders uit.
Het is veel speelser.
Yoga wordt gecombineerd met beweging, spel, liedjes, versjes, ademhaling en verhalen. De bekende yogahoudingen komen wel terug, maar krijgen een vorm die aansluit bij de belevingswereld van een kind.
Een yogahouding wordt bijvoorbeeld een schildpad of een krachtige held en zo ontstaat er een avontuur waar kinderen in mee kunnen gaan.
Tarinthe werkt haar lessen uit rond verschillende thema's. Zo kan een les over vulkanen niet alleen gaan over bewegen en yoga, maar tegelijkertijd over wat er gebeurt wanneer je zélf vanbinnen steeds verder ‘opborrelt’. Hoe voelt dat eigenlijk wanneer boosheid of spanning oploopt?
Op die manier komen ook onderwerpen als emoties, vriendschap, eerlijkheid, natuur en grenzen aan bod.
Kinderen hoeven daarbij niet eerst te begrijpen waarom een bepaalde oefening goed voor ze zou zijn. Tarinthe laat ze vooral ervaren.
Met materialen, spel en ademhaling worden kinderen spelenderwijs uitgenodigd om aandacht te hebben voor hun lichaam en voor elkaar.
Ook een kinderyogales eindigt uiteindelijk met rust. Tarinthe laat de kinderen liggen met een dekentje en gebruikt bijvoorbeeld muziek, zachte geluiden of een visualisatie om de les rustig af te sluiten.
Kinderyoga draait daarmee niet alleen om yogahoudingen.
Spelenderwijs leren kinderen voelen, bewegen, ontspannen en ontdekken wat er in hun eigen lichaam gebeurt.
Van je hoofd naar je lichaam
Tarinthe gebruikt tijdens ons gesprek regelmatig de woorden 'van je hoofd naar je lichaam.'
Kinderen krijgen gedurende een dag ontzettend veel te verwerken. School, geluiden, andere kinderen, sporten, clubjes en natuurlijk schermen. Er zijn maar weinig momenten waarop er even helemaal niets binnenkomt.
Volgens Tarinthe is het daarom belangrijk dat kinderen leren hun aandacht af en toe terug te brengen naar hun lichaam.
Dat kan verrassend klein zijn.
Voel je je hart kloppen?
Zijn je schouders laag of hoog?
Voel je de grond onder je voeten?
Waar in mijn lijf voel ik wiebeltjes?
Wat voor kleur geef ik mijn buik?
Door daar regelmatig bij stil te staan, leert een kind volgens Tarinthe steeds beter het verschil herkennen tussen spanning en ontspanning.
En dat is waardevol. Want je kunt pas rekening houden met je eigen grens als je leert herkennen dat je die grens begint te naderen.
Stil zijn is niet hetzelfde als tot rust komen
Een kind zit op de bank met een scherm en ineens is het stil.
Geen gezeur. Geen vragen. Geen geruzie. En jij kunt eindelijk koken, de was doen of gewoon even iets afmaken.
Dat is soms ontzettend fijn.
Een kind dat stil naar een scherm kijkt, is niet automatisch een kind dat tot rust komt.
Aan de buitenkant kan je kind heel rustig lijken, terwijl het vanbinnen nog volop bezig is. Zeker bij snelle filmpjes krijgt je kind voortdurend iets nieuws te verwerken: felle en wisselende kleuren, snel veranderende beelden, abrupte geluiden en steeds weer nieuwe informatie.
Je kind zit stil, maar zijn hoofd en lichaam zijn al die prikkels aan het verwerken. Tarinthe omschrijft dat als een soort freeze-stand: het lijkt van buitenaf op rust, terwijl er vanbinnen nog van alles gebeurt. Dat kan volgens haar ook verklaren waarom een kind soms zo opgaat in een scherm dat het nauwelijks reageert wanneer je zijn naam roept.
Een scherm kan op zo'n moment afleiden, maar afleiding is niet hetzelfde als verwerken.
En ook hier gaat het niet om de boodschap dat een scherm per definitie slecht is. Een filmpje kijken of bewust iets op een scherm doen is iets anders dan doelloos scrollen of filmpje na filmpje blijven kijken.
Bij echte ontspanning gebeurt er volgens Tarinthe iets anders. De zintuigen krijgen de kans om tot rust te komen, spieren kunnen ontspannen en het hoofd kan kalmer worden.
Stilte kun je zien.
Ontspanning moet een kind leren voelen.
En dat hoeft helemaal niet te betekenen dat een kind vervolgens doodstil op een yogamat moet gaan liggen. Soms kan juist bewegen, voelen of iets met je handen doen helpen om van een vol hoofd weer terug te komen bij je lichaam.
Waarom bezig zijn met je handen kan helpen
En daar kwamen we natuurlijk op een onderwerp waar mijn Knutsel Connect-hart behoorlijk blij van wordt;
Klei.
Tekenen.
Knutselen.
Sensorisch spelen.
Wanneer een kind met zijn handen bezig is, verschuift de aandacht. Het voelt de klei, beweegt zijn handen, merkt verschillende structuren op en gebruikt tegelijkertijd zijn creativiteit en fantasie.
Tarinthe vertelde dat ze dit bij haar eigen kinderen ook bewust gebruikte. Soms zorgde ze ervoor dat er na school al iets klaarstond waarmee ze met hun handen aan de slag konden.
En daarbij hoeft helemaal niets moois gemaakt te worden.
Dat vind ik misschien nog wel het belangrijkste.
Het gaat niet altijd om dat perfecte knutselwerkje dat uiteindelijk op de kast moet staan.
Soms zit de waarde juist in het dóén.
Kneden. Tekenen. Voelen. Mengen. Proberen. Met je handen bezig zijn.
Tarinthe vertelt tijdens ons gesprek ook dat spel voor kinderen een manier kan zijn om gebeurtenissen en emoties te verwerken.
Een kind lijkt misschien gewoon lekker te spelen, terwijl het ondertussen veel meer aan het doen is.
En als ouder hoef je daar niet altijd onmiddellijk iets van te maken.
Soms mag spelen gewoon spelen zijn.
Je hoeft thuis geen yogajuf te worden
Gelukkig betekent dit allemaal niet dat je vanaf morgen iedere middag met je kind een yogasessie van drie kwartier moet organiseren.
Rustmomenten hoeven volgens Tarinthe helemaal niet groot te zijn.
Ze moeten vooral passen bij jouw kind én bij jou.
Het ene kind wordt blij van tekenen of kleien. Een ander kind wil bewegen. Weer een ander vindt het fijn om samen iets te doen.
En als jij met tegenzin aan een activiteit begint omdat je vindt dat het ‘goed voor je kind’ is, voelt een kind dat haarfijn aan.
Juist kleine momenten die vanzelf onderdeel worden van jullie dag kunnen waardevol zijn.
Het hoeft niet perfect.
Het hoeft niet iedere dag hetzelfde.
En je hoeft als ouder echt niet alle antwoorden te hebben.
Het begint met kijken naar je kind en ontdekken:
Waar wordt mijn kind eigenlijk rustig van?
Een vaardigheid voor later
Uiteindelijk vond ik één gedachte uit ons gesprek misschien wel het mooist.
'Als kinderen regelmatig ervaren hoe ontspanning voelt, leren ze ook steeds beter herkennen wanneer ze die ontspanning nodig hebben.'
Ze leren:
Zo voelt mijn lichaam als het goed met me gaat.
Maar ook:
Hé, er verandert iets. Het wordt me te veel.
En ondertussen ontdekken ze welke dingen hen kunnen helpen.
Wat dat is, hoeft niet voor ieder kind hetzelfde te zijn. En het zal waarschijnlijk veranderen wanneer een kind ouder wordt.
Maar een kind dat leert luisteren naar zijn lichaam, leert daarmee ook steeds beter zijn eigen grenzen kennen.
En juist dat is iets waar het later nog ontzettend veel aan kan hebben.
En precies daarom past dit zo mooi bij Knutsel Connect
Tijdens mijn gesprek met Tarinthe dacht ik regelmatig aan waarom ik Knutsel Connect heb gemaakt.
Niet omdat knutselen alle spanning oplost.
En ook niet omdat kinderen nooit meer een filmpje zouden mogen kijken.
Maar wél omdat ik kinderen iets wil aanbieden waarbij een scherm niet het eindpunt is.
Knutsel Connect is algoritmevrij en reclamevrij. Geen eindeloze stroom filmpjes, geen likes en geen druk om steeds door te kijken.
Een video of printable is juist het begin.
Daarna ga je zelf aan de slag.
Tekenen. Kleien. Knippen. Bouwen. Voelen. Uitproberen. Fantasie gebruiken.
En het hoeft niet perfect te worden.
Want zoals ook uit mijn gesprek met Tarinthe naar voren komt, kan juist het proces ontzettend waardevol zijn.
Het volledige interview met Tarinthe
Hoe herken je dat je kind overprikkeld raakt? Wat kun je doen als de spanning al hoog is? En hoe help je je kind om uiteindelijk zelf beter aan te voelen wanneer het rust nodig heeft?
Op het Knutsel Connect-platform vind je het volledige interview met Tarinthe. Daar praten we verder over spanning en overprikkeling, de overgang van school naar thuis, schermgebruik, sensorisch spel en de rol van beweging en lichaamsbewustzijn.
Tarinthe deelt praktische voorbeelden en oefeningen die je thuis kunt gebruiken, zonder dat je daarvoor ineens een complete yogales hoeft te geven.
Zo krijg je als ouder praktische handvatten om je kind te helpen spanning eerder te herkennen en beter tot rust te komen.
Het volledige video-interview met Tarinthe vind je op de ledensite van Knutsel Connect.